Kiki de Montparnasse, hét gezicht van de roaring twenties.

Voorafgaand aan de veiling vorige maand door Christie's van de collectie van de Zwitserse cineast Thomas Koerfer, is de schatting dat de beroemde foto van Man Ray uit 1926 'Noir et Blanche' tussen 1M en 1,5M zal opbrengen. Uiteindelijk wordt het vorige record van duurste foto gebroken (overigens breekt Man Ray hier zijn eigen record) en is de foto afgehamerd op 2,6M. Dat is niet slecht voor een onwettig geboren meisje die in armoede opgroeide bij haar grootmoeder en op twaalfjarige leeftijd haar geluk gaat zoeken bij haar moeder in Parijs; Alice Prin ofwel Kiki de Montparnasse. In Parijs aangekomen bestormt ze de kunstscene van de jaren '20 en poseerde ze op haar veertiende voor diverse kunstenaars. Al snel verandert ze haar naam van Alice Prin naar Kiki. We weten allemaal waar de kunstscene in Parijs gesitueerd was dus dit werd al snel Kiki de Montparnasse. Ze komt in aanraking met alle goden en mindere goden van die tijd: Hemmingway, Cocteau, Leger, Breker, Gargallo, Mandel. Ze is gefotografeerd, in brons gegoten, geschilderd en beschreven. Ze is te vinden van het Getty Museum, via het Stedelijk Museum tot het Louvre. In die tijd ontmoet ze ook dadaïst Man Ray en al snel worden ze verliefd en begint hij haar te fotograferen en filmen. Ze is prachtig, een echte muze.

Kiki was model, schreef, schilderde en zong. Als chansoniere zong ze het soort liedjes dat je zou verwachten in de kroegen van het Montparnasse van die tijd. Luister vooral met me mee: https://youtu.be/XlB08bbVWLU . Voor de inval van Duitsland in de tweede wereldoorlog verhuist ze van Parijs naar de Côte d'Azur waar ze de rest van haar leven zou doorbrengen. Op 53 jarige leeftijd komt ze te overlijden en wordt ze begraven op (hoe kan het ook anders) de begraafplaats van Montparnasse. Loop dus de volgende keer dat je er bent eens voorbij aan Jim Morrison, en ga op zoek naar Kiki.

Zij het platonisch of fysiek, feit is dat veel beroemde mannelijke kunstenaars een intieme relatie hadden met een muze. Dante had Beatriche, Picasso was er beroemd om (Olga Khokhlova, Dora Maar, Jacqueline Roque om er maar een paar te noemen). Dylan had Sara Lownds, de Stones hadden Anita Pallenberg. Zowel in de klassieke als in de moderne context is de muze een vrouw. Zonder vrouw, zonder muze geen scheppingsdrang. In dit post-derde-feministische-golf-tijdstip valt me dan ook op dat wanneer ik een lijst opzoek van meest waardevolle kunstwerken (https://tinyurl.com/43lck2y) deze allemaal door mannen gemaakt zijn. Is dit omdat de verzamelaars die werk kopen allemaal mannelijk zijn, of omdat de vrouwelijke kunstenaar geen muze heeft?

Bronnen: Wikipedia, Christie's, YouTube